Sözleşmeli Personelin Sözleşmesinin Yenilenmemesinde İdarenin Takdir Yetkisi

Anahtar Kelimeler: Sözleşmeli Personel, Sözleşmenin Yenilenmemesi, Takdir Yetkisi, 5393 Sayılı Kanun, Hizmet Gerekleri, Kamu Yararı, Danıştay 12. Dairesi

İlgili Danıştay Kararı:

• Danıştay 12. Dairesi, E.2022/1470, K.2024/4359, 17.10.2024

Sözleşmeli Personelin Sözleşmesinin Yenilenmesi

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesi kapsamında istihdam edilen sözleşmeli personelin sözleşmeleri yıllık olarak yapılmaktadır. Aynı şekilde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesinde de sözleşmeli personelin mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılması öngörülmektedir.

Bu nedenle sözleşme süresinin sona ermesiyle birlikte personelin görevinin kendiliğinden devam edeceği veya idarenin sözleşmeyi mutlaka yenilemek zorunda olduğu söylenemez. Bununla birlikte, sözleşmenin yenilenmemesine ilişkin idarenin takdir yetkisi sınırsız da değildir.

Danıştay 12. Dairesi, idarenin sözleşmeli personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir yetkisine sahip olduğunu; ancak bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı bulunduğunu ve takdire dayanan işlemlerin sebep ve maksat yönlerinden yargısal denetime tabi olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Danıştay 12. Dairesinin Kararı

Uyuşmazlıkta, Tire Belediye Başkanlığında 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesi kapsamında sözleşmeli eğitmen olarak görev yapan personelin 31.12.2019 tarihinde sona eren sözleşmesi, hizmetin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmadığı gerekçesiyle yenilenmemiştir.

İlk derece mahkemesi, personelin performansı veya yeterliliği hakkında olumsuz bir tespit bulunmadığını, aynı pozisyonda başka bir personelin istihdam edilmediğini ve belediye meclisi kararıyla ilgili eğitmen kadrolarının da kapatıldığını dikkate alarak işlemi hukuka uygun bulmuştur.

Buna karşılık İzmir Bölge İdare Mahkemesi, idarenin personelin hizmetine ihtiyaç kalmadığını somut biçimde ortaya koyamadığı ve işlemin dayandığı diğer gerekçelerin de yeterli ve somut olmadığı sonucuna ulaşarak işlemi iptal etmiştir.

Danıştay 12. Dairesi ise dosyadaki bilgi ve belgelerden, ilgili pozisyona ihtiyaç bulunmadığını, söz konusu eğitmen kadrolarının iptal edildiğini ve aynı uzmanlık alanında başka bir personelin çalıştırılmadığını tespit ederek sözleşmenin yenilenmemesi işlemini hukuka uygun bulmuştur.

Bu yönüyle karar, sözleşmenin yenilenmemesinin hukuka uygunluğu bakımından özellikle kadronun ve hizmet ihtiyacının devam edip etmediğinin önem taşıdığını göstermektedir.

Kararın Önemi

Karardan çıkan temel sonuç, sözleşmeli personelin sözleşmesinin yenilenmesinin otomatik bir hak olarak değerlendirilemeyeceğidir. İdare, hizmetin gerekleri ve personel ihtiyacını değerlendirerek sözleşmeyi yenilememe yönünde karar verebilir.

Ancak bu durum, idarenin her türlü yenilememe işleminin hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. İhtiyacın ortadan kalktığının somut verilerle ortaya konulması, işlemin kamu yararı ve hizmet gereklerine dayanması ve takdir yetkisinin objektif biçimde kullanılması gerekir.

Somut olayda kadroların kapatılması, aynı pozisyona yeni personel alınmaması ve ilgili uzmanlık alanında hizmet ihtiyacının bulunmaması, Danıştay tarafından idarenin takdir yetkisinin hukuka uygun kullanıldığını gösteren unsurlar olarak değerlendirilmiştir.

Karara ilişkin karşı oyda ise özellikle hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkeleri çerçevesinde, daha önceki yargı kararı sonucunda personelin sözleşmesinin yenilenmesiyle elde ettiği hukuki durumun dikkate alınması gerektiği ileri sürülmüştür. Ancak çoğunluk, somut olayda idarenin ihtiyaç ve kadro durumuna dayanan takdir yetkisini esas almıştır.

Sonuç

Sözleşmeli personelin sözleşmesinin belirli süreli olması, idareye sözleşmeyi yenilememe konusunda bir takdir yetkisi tanımaktadır. Bununla birlikte bu yetki, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olup yargısal denetime tabidir.

Danıştay 12. Dairesinin 17.10.2024 tarihli kararı, özellikle personel ihtiyacının ortadan kalkması ve ilgili kadronun kaldırılması gibi somut idari verilerin, sözleşmenin yenilenmemesini hukuken geçerli kılabileceğini ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır.