Örtülü Sermaye Uygulamasında İçtihat Değişikliği: Verginin Ödenmesi Şartı

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 05/02/2025 tarihli, E:2023/398, K:2025/1 sayılı kararı

Anahtar Kelimeler: Örtülü Sermaye, Kurumlar Vergisi, İştirak Kazancı İstisnası, Karşı Taraf Düzeltmesi, Vergi Düzeltmesi, İlişkili Kişi, Kâr Payı, Kanunen Kabul Edilmeyen Gider, VDDK, Danıştay İçtihat Değişikliği, Vergi Hukuku, Kurumlar Vergisi Kanunu, Vergi Davaları, Mükellef Hakları, Vergi Uyuşmazlıkları

Vergi hukukunda örtülü sermaye, şirketlerin ortaklarından veya ilişkili kişilerden aldıkları borçların, belirli sınırı aşan kısmının vergisel açıdan borç değil sermaye olarak kabul edilmesini ifade eder. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 12. maddesi uyarınca, bu kapsamda ödenen faizler de vergisel açıdan kâr payı sayılmaktadır.

Bunun doğal sonucu olarak, borcu veren şirket açısından söz konusu faiz gelirinin belirli şartlarla iştirak kazancı istisnasından yararlanması mümkündür. Ancak bunun için kanunda bir düzeltme mekanizması öngörülmüştür.

Danıştay görüşünü değiştirdi

Uyuşmazlığın önemli noktası, örtülü sermayeyi kullanan şirketin zarar etmesi nedeniyle ilgili dönemde kurumlar vergisi ödememesi halinde ne olacağıdır.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu daha önce verdiği 08/03/2023 tarih ve E:2021/1152, K:2023/156 ile 06/03/2024 tarih ve E:2022/933, K:2024/102 sayılı kararlarında; örtülü sermaye kullanan şirketin hesap dönemi içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmış olması halinde, zarar nedeniyle vergi ödememiş olsa dahi diğer tarafta düzeltme yapılabileceğini kabul etmişti.

Ancak VDDK'nın 05/02/2025 tarih ve E:2023/398, K:2025/1 sayılı kararıyla bu yaklaşımını değiştirdi.

Kurul, 5520 sayılı Kanun'un 12/7. maddesinde yer alan “örtülü sermaye kullanan kurum adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması” şartının, yalnızca hesap dönemi kapandıktan sonraki düzeltmeler bakımından değil, hesap dönemi içinde yapılan düzeltmeler bakımından da aranması gerektiği sonucuna ulaştı.

Buna göre, ilişkili şirketin örtülü sermaye nedeniyle hesaplanan faizi kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate almasına rağmen zarar etmesi ve bu nedenle vergi ödememesi halinde, borcu veren şirketin söz konusu faiz gelirini iştirak kazancı istisnasından yararlandırması mümkün olmayacaktır.

Mükellefleri ne bekliyor?

Bu içtihat değişikliği özellikle ilişkili şirketlerle yoğun finansman ilişkisi bulunan kurumlar bakımından önem taşıyor. Örtülü sermaye hükümlerinin uygulanabileceği durumlarda, yalnızca borç alan şirketin muhasebe ve vergi kayıtlarının düzeltilmesi yeterli görülmeyecek; karşı taraf düzeltmesi ve buna bağlı istisna uygulaması açısından verginin kesinleşmesi ve ödenmesi de önem kazanacaktır.

Dolayısıyla bu karar sonrasında, benzer uyuşmazlıklarda vergi idaresinin iştirak kazancı istisnasının uygulanabilmesi için verginin kesinleşmiş ve ödenmiş olması gerektiği yönündeki yaklaşımının güçlenmesi beklenebilir.

Bu durum, özellikle geçmiş dönem zararları veya cari dönem zararı nedeniyle fiilen vergi doğmayan şirketlerle gerçekleştirilen işlemlerde mükellefler açısından ek vergi yükü ve dava riski doğurabilecektir.

Karşı oy ne söylüyor?

Karşı oy ise oldukça farklı bir yorum benimsemektedir. Buna göre Kanun'daki “tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması” şartı, hesap dönemi kapandıktan sonra daha önce yapılmış vergilendirme işlemlerinin düzeltilmesine ilişkindir. Hesap dönemi içinde yapılan düzeltmede henüz tarh edilmiş bir vergi bulunmadığından, bu aşamada kesinleşme ve ödeme şartının aranması mümkün değildir.

Bu nedenle karşı oy, VDDK'nın önceki içtihadının kanunun lafzına daha uygun olduğu görüşündedir.

Sonuç olarak: VDDK'nın 2025 tarihli kararı, örtülü sermaye uygulamasında mükellefler açısından önemli bir yön değişikliğidir. Bundan sonra, özellikle örtülü sermaye faizi ve iştirak kazancı istisnası bakımından verginin kesinleşmesi ve ödenmesi şartı daha belirleyici olacaktır. Bununla birlikte, kararın karşı oyda ortaya konulan güçlü hukuki gerekçeler nedeniyle uygulamada yeni uyuşmazlıklara konu olması da muhtemeldir.