Özel Eğitim Taşıma İhalelerinde Rehber Personelin Çalışma Süresi ve Fiyat Farkı Katsayısı
Anahtar Kelimeler: Kamu ihale hukuku, özel eğitim taşıma hizmeti, rehber personel, fiyat farkı, a1 katsayısı, ihale dokümanı.
İlgili Karar: Danıştay 13. Dairesi, 05.05.2026 tarih ve E.2026/89, K.2026/1604 sayılı kararı
Özet
Danıştay On Üçüncü Dairesi, özel eğitim ihtiyacı olan öğrenci ve kursiyerlerin taşınmasına ilişkin hizmet alımında görevli rehber personelin çalışma süresinin tamamını idare için kullanıp kullanmadığı sorununu, ilgili yönetmelik hükümleri ile ihale dokümanını birlikte değerlendirerek çözmüştür. Daire, rehber personelin taşıma sırasında öğrencilere refakat etmenin yanı sıra eğitim saatlerinde okulda bulunma, öz bakım ve temizlik ihtiyaçlarına yardımcı olma ve belirli toplantı ve kurslara katılma görevlerini dikkate alarak çalışma saatlerinin tamamını idare için kullandığı sonucuna ulaşmıştır. Bu nedenle personel için a1 katsayısının belirlenmesini ve fiyat farkının Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 6’ncı maddesine göre hesaplanmasını öngören ihale dokümanında hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir.
Giriş
Hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesabı, sözleşme süresince işçilik ve diğer maliyet unsurlarında meydana gelebilecek değişikliklerin sözleşme bedeline etkisinin belirlenmesi bakımından önem taşır. İşçilik ağırlıklı hizmetlerde kullanılacak fiyat farkı katsayısının doğru belirlenmesi, hem ihale dokümanının mevzuata uygunluğu hem de isteklilerin tekliflerini öngörülebilir maliyetler üzerinden oluşturabilmeleri açısından önemlidir.
Özel eğitim öğrencilerinin taşınması hizmetlerinde görev yapan rehber personelin hukuki ve fiilî çalışma düzeni, bu konuda özel bir değerlendirmeyi gerektirir. Rehber personel yalnızca taşıma sırasında öğrencilere eşlik etmemekte; ilgili düzenlemeler ve ihale dokümanı uyarınca okulda ve taşıma hizmetiyle bağlantılı diğer faaliyetlerde de görev üstlenmektedir.
Danıştay 13. Dairesinin E.2026/89, K.2026/1604 sayılı kararı, bu görevlerin personelin çalışma süresinin tamamını idarede kullanılan işçilik kapsamında değerlendirilmesine yeterli olup olmadığı sorununu ele almaktadır.
1. Uyuşmazlığın ortaya çıkışı
Fatsa İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen 2025/1089058 İKN’li özel eğitim taşıma ihalesine ilişkin olarak Venüs Eda Sağlık Ürünleri Ltd. Şti.’nin itirazen şikâyet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu, 24.09.2025 tarih ve 2025/UH.I-2083 sayılı kararıyla ihalenin iptaline karar vermiştir.
İhaleyi gerçekleştiren idarenin işleminden etkilenen Kuzey Taşımacılık Otomotiv ve İnşaat Hafriyat Ticaret Ltd. Şti., Kurul kararının iptali istemiyle dava açmış; Ankara 14. İdare Mahkemesi 06.11.2025 tarih ve E.2025/1492, K.2025/1641 sayılı kararıyla davayı reddetmiştir. Bu kararın temyizi üzerine Danıştay 13. Dairesi, 05.05.2026 tarih ve E.2026/89, K.2026/1604 sayılı kararıyla Kurul kararını hukuka aykırı bulmuş ve iptaline hükmetmiştir.
Uyuşmazlığın esasını, ihale konusu işte çalıştırılacak rehber personelin haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede kullanılan işçilik kapsamında değerlendirmenin mümkün olup olmadığı ve buna bağlı olarak fiyat farkı katsayısının nasıl belirlenmesi gerektiği oluşturmuştur.
2. İlgili düzenlemeler ve hukuki sorun
Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 5’inci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde a1 katsayısı, haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve Esaslar’ın 6’ncı maddesine göre fiyat farkı hesaplanan sabit katsayı olarak tanımlanmaktadır.
Bu düzenleme bakımından temel sorun, “haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılması” ölçütünün nasıl anlaşılması gerektiğidir. Rehber personelin bütün çalışma süresini aynı fiziksel mekânda geçirmesi ile çalışma süresinin tamamını ihale konusu hizmet kapsamında idare için kullanması aynı şey değildir. Bu nedenle değerlendirme, yalnızca personelin nerede bulunduğuna değil, işin kapsamına ve görevlerinin niteliğine de dayanmalıdır.
Danıştay, uyuşmazlığı Millî Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği’nin 14 ve 15’inci maddelerinin birinci fıkraları ile ihale dokümanındaki düzenlemeleri birlikte inceleyerek çözmüştür.
3. Danıştayın değerlendirmesi
Daire, rehber personelin görevlerini yalnızca öğrencilerin araçla taşınması sırasında refakat etmekle sınırlı görmemiştir. İlgili yönetmelik ve ihale dokümanı uyarınca personelin;
Öğrencilerin güvenli biçimde araca binmelerine ve araçtan inmelerine yardımcı olması,
Öğrencilerin geliş ve gidişleri sırasında refakat etmesi,
Araç içinde öz bakım ihtiyaçlarına yardımcı olması,
Eğitim ve öğretim saatlerinde okul veya kurumda bulunması,
Sorumluluğundaki öğrencilerin sağlık, beslenme, öz bakım ve temizlik ihtiyaçlarına yardımcı olması,
Sorumluluğundaki öğrencilerin eğitim gördüğü alanların temizliğini yapması,
Millî Eğitim Müdürlüğünce planlanan toplantılar ile halk eğitimi merkezlerince düzenlenen rehber personel kurslarına katılması
gerektiğini dikkate almıştır.
Daireye göre bu görevlerin bütünü, rehber personelin çalışma saatlerinin tamamını idare için kullandığını göstermektedir. Bu nedenle söz konusu personel için fiyat farkı katsayısının a1 kapsamında belirlenmesi ve fiyat farkının Esaslar’ın 6’ncı maddesine göre hesaplanması mevzuata uygundur.
Bu sonuca ulaşılırken personelin yalnızca taşıma güzergâhında görev yapması esas alınmamış; hizmetin okulda devam eden boyutları ve personelin eğitim-öğretim sürecindeki sorumlulukları da değerlendirmeye katılmıştır. Böylece “idarede kullanılan işçilik” ölçütü, salt fiziksel bulunma koşuluna indirgenmeden, işin gerektirdiği görev ve çalışma düzeni üzerinden yorumlanmıştır.
4. Kararın hukuki önemi
Kararın temel katkısı, fiyat farkı katsayısının belirlenmesinde işçinin görev kapsamının ve çalışma düzeninin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymasıdır. Özellikle rehber personelin görevleri, taşıma faaliyetinin ötesine geçmekte ve eğitim süresince okulda yürütülen işleri de kapsamaktadır. Daire, bu bütünlüğü esas alarak çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı sonucuna ulaşmıştır.
Bu yaklaşım, ihale dokümanının hukuka uygunluğunun değerlendirilmesinde yalnızca hizmetin adından veya personelin temel görev tanımından hareket edilemeyeceğini göstermektedir. Esas alınması gereken, ilgili mevzuat ile ihale dokümanında belirlenen görevlerin tümüdür.
Bununla birlikte, karar her türlü taşıma ihalesinde görev yapan rehber personelin kendiliğinden a1 katsayısı kapsamında değerlendirileceği biçiminde genelleştirilmemelidir. Somut olayda ulaşılan sonuç, ilgili yönetmelik hükümleri ve ihale dokümanında belirlenen görevler üzerinden kurulmuştur. Görev kapsamının veya çalışma düzeninin farklı olduğu ihalelerde aynı sonuca ulaşılabilmesi için ilgili düzenlemelerin ayrıca incelenmesi gerekir.
Sonuç
Danıştay 13. Dairesi, özel eğitim taşıma ihalesinde görevli rehber personelin çalışma süresini, taşıma sırasında yürütülen faaliyetlerin yanında okulda ve eğitim sürecinde üstlenilen görevleri de dikkate alarak değerlendirmiştir. Daire, personelin haftalık çalışma saatlerinin tamamını idare için kullandığı sonucuna ulaşmış; a1 katsayısının belirlenmesini ve fiyat farkının Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 6’ncı maddesine göre hesaplanmasını öngören ihale dokümanını hukuka uygun bulmuştur.
Karar, fiyat farkı uygulamasında belirleyici olanın yalnızca personelin fiziksel olarak bulunduğu yer değil, mevzuat ve ihale dokümanı uyarınca çalışma süresinin hangi görevler için kullanıldığı olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle karar, özel eğitim taşıma hizmetlerinde fiyat farkı katsayısının belirlenmesine ilişkin değerlendirmelerde görev kapsamının bütüncül biçimde incelenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
